4 Sep 2019

De Schijf van Vijf

Om ons te helpen gezonder te eten heeft het Voedingscentrum de zogenaamde Schijf van Vijf ontworpen. In die schijf staan eigenlijk alle producten die je zou kunnen eten om aan een gezonde levensstijl tegemoet te komen. In dit artikel een korte samenvatting van de Schijf van Vijf en de informatie die het Voedingscentrum daarover heeft verstrekt.

Al sinds 1953

De eerste Schijf van Schrijf bestaat al sinds 1953 en werd gebruikt door het Voorlichtingsbureau voor de Voeding in Nederland (later is dit Voedingscentrum geworden). De schijf maakte een verdeling van vijf categorieën, namelijk:

  • Melk en melkproducten (zoals yoghurtdrink);
  • Groente, aardappelen en fruit;
  • Vis, vlees, eieren, kaas en peulvruchten;
  • Vetten
  • Graan en graanproducten (zoals brood).

In de loop der jaren werd de Schijf van Vijf steeds minder gebruikt. Achtereenvolgens werden door de overheid en het centrum voor Voeding de maaltijdschijf en de voedingswijzer bedacht en geïntroduceerd, maar beiden werden niet zo bekend als de Schijf van Vijf.

schijf van vijfDe nieuwe schijf van Vijf

In 2004 kwam wederom de Schijf van Vijf uit. In principe verschilt deze Schijf van Vijf niet heel veel van de voorganger, maar hij is wel een stuk completer. Zo staan er ook voedingsmiddelen is als koolhydraten, vezels, eiwitten, vitamines, calcium en ijzer, mineralen, oliën (als toevoeging op vetten) en vocht (water). Los daarvan kwam de nieuwe Schijf van Vijf met vijf belangrijke regels die je moeten helpen om nog gezonder te gaan eten. De regels komen op het volgende neer:

  • Je moet gevarieerd eten (het liefst dagelijks uit iedere categorie);
  • Eet niet teveel en blijf in beweging;
  • Gebruik minder verzadigd vet;
  • Eet veel fruit, groente en brood;
  • Ga op een veilige en verantwoorde (hygiënische wijze) met voeding om).

Kritiek op de Schijf van Vijf

In 2014 verscheen in het Parool een artikel over kritiek op de Schijf van Vijf. Er zou de laatste tijd veel kritiek zijn op het Voedingscentrum, zeker gezien een advies over zogenaamde superfoods. Kritiek zou zijn dat het Voedingscentrum werkt op basis van oude informatie. Dat maakt de Schijf van Vijf ouderwets en niet meer van deze tijd. Ook legt het Voedingscentrum in diverse filmpjes en adviezen nog steeds de nadruk op koolhydraten, terwijl al eerder is gezegd dat die ongezond zijn voor het lichaam en niet passen bij wat een mens normaal gesproken hoort te eten. Daarbij is de Schijf van Vijf een puur Nederlands iets en hebben veel allochtone medelanders een heel ander voedingspatroon dat niet direct te herleiden valt naar de Schijf van Vijf. Het Voedingscentrum heeft laten weten dat hun Schijf van Vijf nog eens grondig wordt bekeken.

2 Aug 2019

Koolhydraatarm dieet als gezonde vervanger

Een koolhydraatarm dieet kan prima gebruikt worden als alternatief voor het veelbesproken ziekenhuisdieet. In dit artikel lees je waarom.

 

Koolhydraten zijn dikmakers

Van oudsher worden de koolhydraten gezien als de “dikmakers” in onze voeding. Juist door dit vooroordeel zijn de koolhydraatarme diëten juist zo populair geworden. Een koolhydraatarm dieet beperkt de koolhydraatinname tot minder dan 20 procent van de dagelijkse calorische inname. Hierbij wordt de dagelijkse consumptie van vetten en eiwitten verhoogd om de ontbrekende calorieën uit koolhydraten te compenseren. Bij een koolhydraatarm dieet worden de dagelijkse koolhydraatrijke producten daarom vervangen door voedingsproducten met een hoger percentage aan eiwitten en vetten. In de praktijk betekent dit dat producten zoals brood, aardappelen, pasta en rijst worden vervangen door vlees, vis, soja en zuivelproducten.

 

Koolhydraatarm dieet

Omdat de koolhydraten in een koolhydraatarm dieet zijn vervangen door eiwitten en vetten zal het lichaam alternatieve energiebronnen zoeken. Hierdoor worden lichaamseigen vetten en glycogeen afgebroken om energie op te wekken. Het gevolg hiervan is dat men zal afvallen omdat het vetpercentage in het lichaam zal dalen. Verschillende medische onderzoeken hebben aangetoond dat een Koolhydraatarm dieet altijd een groter gewichtsverlies als resultaat heeft dan een vetarm programma met evenveel calorieën. In de praktijk blijkt ook nog eens dat het veel gemakkelijker is om je aan een koolhydraatarm dieet te houden omdat je, door het hogere percentage aan eiwitten een meer verzadigd gevoel overhoudt na een maaltijd.

Gezondheid

Naast het effectief afvallen heeft het koolhydraatarme dieet ook nog positieve effecten op de gezondheid. Zo worden de diabetesindicatoren zoals het reguleren van de bloedsuikerspiegel en de gevoeligheid voor insuline bijna altijd verbeterd. Mensen die aan diabetes type 2 leiden kunnen hierdoor zeer veel baat hebben bij een koolhydraatarm dieet en hebben de kans dat zij op den duur zelfs minder medicatie nodig hebben. Een koolhydraatarm dieet kan het cardiovasculaire risicoprofiel mogelijk verbeteren doordat het percentage triglyceriden omlaag gaat.

 

Te weinig koolhydraten

Een gevaar van een koolhydraatarm dieet is dat het tekort aan koolhydraten kan leiden tot gezondheidsproblemen omdat het lichaam ook lichaamseigen eiwitten als energiebron gaat benutten. Hierdoor worden bijvoorbeeld spierweefsel afgebroken wat kan leiden tot verminderde prestaties. Hiernaast kan een koolhydraatarm dieet ook leiden tot een tekort aan vitamines, mineralen en voedingsvezels wat een negatieve invloed heeft op de algemene gezondheid van een persoon. Ook omdat men relatief een hoog percentage aan eiwitten en verzadigde vet consumeert worden de nieren en de lever extra belast. Ook dit kan op de lange termijn leiden tot gezondheidsproblemen.

 

In de praktijk blijkt dat veel mensen baat hebben bij het volgen van een koolhydraatarm dieet en hierdoor veel afvallen. Ook blijkt dat men zich gemakkelijk kan houden aan het dieet omdat het dagelijkse menu best gevarieerd is en ook nog eens voldoende voedingsstoffen bevatten. Veel mensen vinden het geen probleem om dit dieet voor een langere periode (3 tot 6 weken) te volgen. Ook geven de ervaringen aan dat de mensen die dit koolhydraatarme dieet volgen zich gezonder voelen. Vooral vanuit de hoek van de diabetes patiënten zijn de ervaringen begrijpelijkerwijs zeer positief.

 

Val ook 2 tot 3 kilo af met een koolhydraatarm dieet

Met een koolhydraatarm dieet kan men per week, afhankelijk van de menusamenstelling, 2 tot 3 kilo afvallen. Ook omdat dit dieet over een langere periode wordt gevolgd, worden de dagelijkse eetpatronen positief beïnvloed waardoor het ook gemakkelijker is om na de dieetperiode het gewichtsverlies vast te houden. Bekende koolhydraatarme diëten zijn onder andere het Atkins dieet, het Montignac dieet en het South Beach dieet.